Utrechtse grondstoffenmonitor geeft inzicht in risico’s en kansen
23 april 2026Transformatie rijksmonument A11 Hembrug: bestaande bouw als vertrekpunt
Transformatie rijksmonument A11 Hembrug: bestaande bouw als vertrekpunt
Een voormalige militaire werkplaats op het Hembrugterrein in Zaandam kreeg een nieuw leven als acht woon-werkplekken, zonder dat er gesloopt werd. De drie gekoppelde hallen — een wapenherstelfabriek, verfspuiterij en bankwerkerij — bleven grotendeels intact. Alleen wat noodzakelijk was, werd hersteld.
Een sleutelmoment in de circulaire aanpak was de keuze voor een volledig reversibele gevel. Bewoners konden binnen een vast raster zelf bepalen waar ramen en deuren kwamen, wat leidde tot acht unieke woningindelingen zonder verlies van de monumentale eenheid. Deze omkeerbare ingrepen maken toekomstige aanpassingen of herstel mogelijk zonder schade aan het erfgoed.
Ook op materiaalniveau werd circulair gedacht: biobased materialen, duurzame energie via warmtebronnen en zonnepanelen, en hergebruik van reststromen. Denk daarbij niet alleen aan het hergebruik van het gebouw als geheel, maar ook aan losmaakbare onderdelen — van installaties tot afwerkingen — die bij een volgende functiewijziging opnieuw ingezet kunnen worden.
Het project toont dat transformatie van bestaand erfgoed niet alleen bouwtechnisch haalbaar is, maar ook sociaal en economisch meerwaarde oplevert. De bewoners, verenigd in een coöperatie, zijn mede-eigenaar én bewaker van het monument — een eigenaarschap dat duurzaamheid verankert, ook op de lange termijn.
Gerelateerde bronnen
Woningcorporaties aan de slag met circulair renoveren!
Corporaties en circulariteit – Renovatie Bavodorp, Ymere
