De circulair bouwen podcast

Hoe kan circulair bouwen bijdragen aan de grote opgaven in de bouw? Kunnen we door circulair te denken en doen niet alleen duurzamer maar ook sneller én goedkoper bouwen? Hoe pakt dat uit bij de burger- en utiliteitsbouw, en bij de grond-, weg-, en waterbouw? Waar kunnen we de CO2-uitstoot verlagen, hoe verkleinen we de afvalstroom en hoe verminderen we het gebruik van nieuwe grondstoffen? Kortom: wat is nodig voor een succesvolle transitie naar volledig circulair bouwen?

In de Circulair Bouwen Podcast bespreken we de kansen, de uitdagingen en de nieuwste trends. Van industriële en losmaakbare bouw tot fiscale vergroening. En van regelgeving en toezicht tot de laatste ontwikkelingen in de grond- weg- en waterbouw. Dat doen we met deskundigen én doeners.

Met Marjet Rutten, Vincent Gruis en Jan Willem van de Groep.
Presentatie: Ewout de Bruijn en Maarten Hagg.


Aflevering #1: Optoppen en uitbuiken met fabrieksbouw
In de eerste aflevering zoomen we in op prefab-woningen. In Nederland worden verschillende fabrieken uit de grond gestampt, waar complete huizen in modules worden gebouwd door robots. Eenmaal op de bouwplaats staat zo’n woning er binnen een dag. Volgens de aannemers die ze bouwen, zijn de woningen goedkoper en duurzamer dan traditionele bouw.

Vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis bespreken de voor- en nadelen van deze snelle woningen. We gaan op bezoek bij de prefab pop-up wijk van Van Wijnen Fabrieksbouw en we spreken met David Anink, senior consultant duurzaam bouwen van W/E adviseurs. Jan Willem van de Groep geeft zijn visie in zijn column.
Aflevering #2: Fortnite spelen in de bouw
We onderzoeken de mogelijkheden voor houtskeletbouw in Nederland. Want terwijl in Nederland veel woningen van beton zijn wordt er in Amerika en Scandinavië vooral hout gebruikt.

Met vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis gaan we ook dieper in op de mogelijkheden van bouwen met biobased-materialen. Jan Willem van de Groep geeft zijn mening in de column. Ook gaan we langs bij De Groot Vroomshoop, waar ze al meer dan 100 jaar ervaring hebben met modulaire houtskeletbouw. En we spreken Maarten Hajer, hoogleraar Urban Futures aan de universiteit Utrecht. Biedt houtskeletbouw de oplossing voor de woningnood in Nederland?
Aflevering #3: Een toiletpot van 200 jaar
We duiken dieper in de rol van woningcorporaties in een circulaire transitie. Dertig procent van de Nederlandse woningen wordt gebouwd door woningcorporaties. Zij kunnen daardoor invloed uitoefenen en aannemers stimuleren om circulair te bouwen.

Vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis en columnist Jan Willem van de Groep geven hun visie op de mogelijke invloed van woningcorporaties. Ook gaan we op bezoek bij Woningcorporatie Woonwaard en in gesprek met Biense Dijkstra van Bouwgroep Dijkstra Draisma
Bonusaflevering: Ed Nijpels (SER) krijgt aanbevelingen voor CO2-arm bouwen
Hoe zorgen we voor een lagere CO2-uitstoot in de woningbouw? Ja natuurlijk, we bouwen BENG - oftewel bijna energieneutraal, zodat de woning in de gebruiksfase nauwelijks nog uitstoot kent. Maar veel emissie wordt veroorzaakt tijdens de bouw. Hoe dringen we die terug? Kunnen we CO2 vastleggen in materialen? En hoe kunnen we hier al in het ontwerp rekening mee houden?

Op de Dag van het Klimaatakkoord komt het transitieteam Circulaire Bouweconomie met aanbevelingen in het rapport Carbon-Based Design. Voorzitter Ed Nijpels van het Voortgangsoverleg Klimaatakkoord (SER) nam het rapport in ontvangst, en wij waren erbij. 
Aflevering #4: Bouwen in gemeenschap van goederen
Het materialenpaspoort kan een oplossing bieden voor het gebrek aan informatie over secundaire materialen. Maar het is nog maar een concept. Wat is nodig om het ook in de praktijk te laten werken?

Vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis en columnist Jan Willem van de Groep geven hun visie op het materialenpaspoort. Ook Niels Ruijter, directeur van de Nederlandse Vereniging Toeleverende Bouwmaterialenindustrie en lid van het Transitieteam circulaire bouweconomie, schuift aan. Verder gaan we op bezoek bij woningcorporatie Ymere.
Aflevering #5: Aantrekkelijk wonen in Breda ?!?
Hoe voorkomen we een CO2-lockdown? Het recent verschenen rapport Carbon-based Design doet verschillende aanbevelingen voor hoe de bouw slimmere keuzes kan maken om de materiaalgebonden uitstoot te verminderen.

Ed Nijpels neemt het rapport in ontvangst en vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis gaan dieper in op milieu-impact van bouwen en de aanbevelingen uit het rapport. Ook gaan we langs bij Fairm in Delft, waar schimmels worden gekweekt om er isolatiemateriaal van te maken. Dirk van den Reek van Ballast Nedam wikt en weegt: gaat hij dit biobased materiaal toepassen in het prestigieuze project Horizons? En we spreken Martin Sobota, auteur van het rapport en medeoprichter van CityFörster, een samenwerkingsverband van ingenieurs en architecten. Welke kansen ziet hij bij ontwerp om de klimaatdoelstellingen te halen? Dwarsdenker Jan Willem van de Groep geeft zijn mening in de column.
Aflevering #6: Zes gram gruis afwegen
1 miljoen huizen bouwen met minder primaire grondstoffen: hoe dan? Hoe kunnen we secundaire bouwmaterialen beter hergebruiken?

We moeten in Nederland minder primaire materialen gaan gebruiken als we de circulaire doelstellingen van 2030 en 2050 willen halen. In combinatie met de enorme bouwopgave waar we als land voor staan, dwingt dat ons te kijken naar secundaire materialen. Hoe kunnen we zo hoogwaardig mogelijk materialen hergebruiken in de woningbouw, de weg- en waterbouw, of de utiliteitsbouw? En hoe zorgen we dat aanbieders van deze materialen in contact komen met potentiële afnemers? Het transitieteam Circulaire Bouweconomie publiceerde hierover onlangs een rapport. Kunnen vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis zich een beetje vinden in de aanbevelingen? En welke mogelijkheden ziet Otto Friebel - directeur van BRBS Recycling en Transitieteamlid - om vaker materialen een tweede leven te geven? We bezoeken het lab van NEBEST waar hergebruikt beton wordt getest op kracht en levensduur. Is het goed genoeg voor een tweede leven als snelwegviaduct? En Jan Willem van de Groep houdt ons scherp met zijn column.
Aflevering #7: Demontabele klinkers
Wat kan en moet de grond-, weg-, en waterbouw doen om de circulaire doelen te behalen?

We moeten fors minder primaire materialen gaan gebruiken voor onze bruggen, wegen en viaducten als we de circulaire doelstellingen van 2030 en 2050 willen halen. Een vijfde van de bouwomzet gaat om in de GWW en die verbruikt een enorme hoeveelheid staal, beton en asfalt. Dat verander je niet van de een op de andere dag. Maar wat is er wel mogelijk? Vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis bespreken de mogelijkheden, uitdagingen en ontwikkelingen. Ook Maarten Schäffner schuift aan, hij is werkzaam bij Wittenveen+Bos en lid van het Transitieteam vanuit zijn rol als ambassadeur duurzaamheid bij NLInginieurs. Hij werkte onder andere aan de renovatie van de Croeselaan in Utrecht. Welke circulaire trends ziet hij in de GWW? Verder gaan we op bezoek bij een bouwplaats van het consortium Liggers 2.0, waar betonnen liggers van een viaduct uit Groningen klaar worden gemaakt voor hergebruik. En Jan Willem van de Groep serveert zijn dwarse mening in de column.
Aflevering #8: De groene envelop
Kan fiscale vergroening in de bouw ons helpen op weg naar een volledig circulaire bouweconomie?

We willen in 2030 55% minder CO2 uitstoten. Om dit te bereiken moet de bouw veranderen. Een mogelijk sleutel daarvoor is misschien wel fiscale vergroening. Het verhogen van milieuheffingen, een verlaging van de belasting op arbeid en het invoeren van een heffing op primaire grondstoffen zijn hier een paar voorbeelden van. Zorgt het draaien aan fiscale knoppen voor de transformatie naar een circulaire bouweconomie? Vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis gaan hierover in gesprek. Cécile van Oppen, oprichter van consultant Copper8 weet het zeker: doen! We vragen haar waarom. Ook gaan we op bezoek bij BlueCity in Rotterdam. Vanuit dit oude zwemparadijs is Jan Jongert van SuperUse een petitie gestart voor invoering van fiscale vergroening. En Jan Willem van de Groep gooit zijn column in een groene envelop door de brievenbus.
Aflevering #9: Niet wegwerpen maar losmaken
Zijn onze gebouwen over 100 jaar allemaal losmaakbaar?

Wat is circulair bouwen eigenlijk? Sommige mensen vinden biobased bouwen circulair, anderen vinden recycling al circulair en weer anderen zoeken het in het gebruik van tweedehands bouwmaterialen. In de negende aflevering grijpen we terug naar onze Legodoos, met alle aandacht voor: losmaakbaarheid. We moeten fors minder primaire materialen gaan gebruiken als we de circulaire doelstellingen van de komende jaren willen halen. Een manier om materialen opnieuw te gebruiken, is gebouwen zo te ontwerpen dat deze na de levensduur weer als een Legotoren uit elkaar te halen is. Dit is de toekomstvisie van Menno Rubbens. Als Transitieteamlid, directeur bij cepezedprojects en Circular Hero 2022, ontwerpt hij gebouwen die de toekomst aankunnen en hun waarde behouden. Deze visie bespreekt hij met vaste gasten Marjet Rutten en Vincent Gruis. Ook gaan we op bezoek bij een van de projecten van Rubbens: De Tijdelijk Rechtbank Amsterdam. Samen met circulair sloper Arend van de Beek van Lagemaat bespreken we hier de relatie tussen bouwer en sloper. Ook deelt Jan Willem van de Groep weer zijn dwarse mening in de column.