Thema: Hoogwaardig Hergebruik
Op deze pagina vindt u doelen, acties en updates van de werkgroep Hoogwaardig hergebruik. Plus links naar relevante artikelen en documenten over dit thema.
Update: mei 2026
Hoogwaardig hergebruik vraagt om een andere manier van werken in de bouw en infra. Materialen en bouwproducten worden dan niet alleen gerecycled, maar zo veel mogelijk opnieuw ingezet met behoud van waarde, kwaliteit en functie. Dat vraagt om samenwerking in de hele keten: van ontwerp en aanbesteding tot sloop, oogst, opslag, herbestemming en toepassing in nieuwe projecten.
Binnen het Transitieteam Circulaire Bouweconomie wordt gewerkt aan het opschalen van hoogwaardig hergebruik in de praktijk. De focus ligt op belemmeringen die hergebruik nu nog tegenhouden, zoals het laat betrekken van sloopkennis, onvoldoende sturing in aanbestedingen, onzekerheid over businesscases en het ontbreken van goede fysieke en digitale opslagstructuren.
Daarbij wordt aangesloten op bestaande landelijke en regionale initiatieven, zoals de Aanpak circulair slopen en hergebruik, het Bouwmaterialenakkoord, de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen Noord-Holland Noord en ontwikkelingen rond digitale informatie-uitwisseling in de gebouwde omgeving.
Waar wordt aan gewerkt?
De aanpak bestaat uit drie actielijnen. Per actielijn is onderzocht welke initiatieven al lopen, welke kennis beschikbaar is en waar de belangrijkste struikelblokken zitten. De komende periode ligt de nadruk op het verbinden van betrokken partijen, het versterken van bestaande initiatieven en het vergroten van de impact in de praktijk.
Acties
1. Sloopaannemer eerder betrekken bij bouwplannen
Hoogwaardig hergebruik begint niet pas bij de sloop, maar al veel eerder in het bouw- en ontwikkelproces. Door sloopkennis vroeg te betrekken, ontstaat sneller inzicht in wat er vrijkomt, welke materialen en producten geschikt zijn voor hergebruik en welke technische, organisatorische of financiële randvoorwaarden daarbij een rol spelen.
Daarom ligt binnen deze actielijn de nadruk op het beter positioneren van de sloopaannemer in het proces. Dit helpt opdrachtgevers, ontwikkelaars en ontwerpers om de potentie van hoogwaardig hergebruik eerder te herkennen en beter te benutten.
De focus ligt op materiaalstromen met grote impact, zoals beton, staal en asfalt. Inzichten uit onderzoeken naar businesscases en circulair slopen laten zien waar hergebruik financieel, technisch en organisatorisch kansrijk is, en welke voorwaarden nodig zijn om die kansen daadwerkelijk te verzilveren.
Daarom ligt binnen deze actielijn de nadruk op het beter positioneren van de sloopaannemer in het proces. Dit helpt opdrachtgevers, ontwikkelaars en ontwerpers om de potentie van hoogwaardig hergebruik eerder te herkennen en beter te benutten.
De focus ligt op materiaalstromen met grote impact, zoals beton, staal en asfalt. Inzichten uit onderzoeken naar businesscases en circulair slopen laten zien waar hergebruik financieel, technisch en organisatorisch kansrijk is, en welke voorwaarden nodig zijn om die kansen daadwerkelijk te verzilveren.
2. De- en remontage verankeren in aanbestedingen
De tweede actielijn richt zich op het structureel meenemen van de- en remontage in aanbestedingen. Als opdrachtgevers en overheden in hun uitvragen actief sturen op losmaakbaarheid, remontabel ontwerpen en toekomstig hergebruik, wordt circulair bouwen minder vrijblijvend en beter toetsbaar.
Dat vraagt om duidelijke afspraken in aanbestedingscriteria, ontwerpkeuzes, samenwerking, opleverdossiers en toekomstige hergebruikmogelijkheden. De kern is dat de- en remontage niet achteraf wordt toegevoegd, maar vanaf het begin onderdeel wordt van de manier waarop projecten worden uitgevraagd en uitgevoerd.
Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen Noord-Holland Noord, die mogelijk breder kan worden uitgerold. Ook vraagt deze actielijn om samenwerking tussen opdrachtgevers, architecten, ontwerpers, ontwikkelaars, bouwers, sloopaannemers en aanbieders, zodat per project de best passende oplossing kan worden gekozen.
Dat vraagt om duidelijke afspraken in aanbestedingscriteria, ontwerpkeuzes, samenwerking, opleverdossiers en toekomstige hergebruikmogelijkheden. De kern is dat de- en remontage niet achteraf wordt toegevoegd, maar vanaf het begin onderdeel wordt van de manier waarop projecten worden uitgevraagd en uitgevoerd.
Hierbij wordt aansluiting gezocht bij de Circulaire Deal Secundaire Bouwmaterialen Noord-Holland Noord, die mogelijk breder kan worden uitgerold. Ook vraagt deze actielijn om samenwerking tussen opdrachtgevers, architecten, ontwerpers, ontwikkelaars, bouwers, sloopaannemers en aanbieders, zodat per project de best passende oplossing kan worden gekozen.
3. Fysieke en digitale opslag
Hoogwaardig hergebruik vraagt niet alleen om goede intenties en betere aanbestedingen, maar ook om praktische infrastructuur. Materialen die vrijkomen moeten tijdelijk kunnen worden opgeslagen, vindbaar zijn en op het juiste moment gekoppeld worden aan nieuwe projecten.
Daarom wordt gewerkt aan het versterken van fysieke en digitale opslag. Het doel is om toe te werken naar een netwerk van landelijke opslaglocaties, gekoppeld aan inzicht in voorraden en aankomende bouw-, sloop- en renovatieprojecten.
Het gaat daarbij zowel om fysieke opslaglocaties en bouwhubs als om digitale opslag via marktplaatsen, platforms en materiaalpaspoorten. Deze lijn sluit aan op het Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving en de Aanpak circulair slopen en hoogwaardig hergebruik. Door fysieke opslag en digitale informatie beter te verbinden, kunnen geoogste materialen sneller een nieuwe bestemming vinden.
Daarom wordt gewerkt aan het versterken van fysieke en digitale opslag. Het doel is om toe te werken naar een netwerk van landelijke opslaglocaties, gekoppeld aan inzicht in voorraden en aankomende bouw-, sloop- en renovatieprojecten.
Het gaat daarbij zowel om fysieke opslaglocaties en bouwhubs als om digitale opslag via marktplaatsen, platforms en materiaalpaspoorten. Deze lijn sluit aan op het Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving en de Aanpak circulair slopen en hoogwaardig hergebruik. Door fysieke opslag en digitale informatie beter te verbinden, kunnen geoogste materialen sneller een nieuwe bestemming vinden.
Wijze van aanpak: ecosystemen onderzoeken en kennisdeling
Hoogwaardig hergebruik wordt pas schaalbaar als de hele keten goed samenwerkt. Denk aan opdrachtgevers, ontwerpers, bouwers, slopers, verwerkers, aanbieders, logistieke partijen, opslaglocaties en afnemers.
Daarom wordt steeds gekeken naar het totale ecosysteem rond een materiaalstroom of productketen. Welke partijen zijn nodig? Welke afspraken moeten worden gemaakt? Welke kennis ontbreekt nog? En welke infrastructuur is minimaal nodig om een hergebruikketen daadwerkelijk werkend te krijgen?
Deze manier van werken sluit aan bij het principe van Minimum Viable Ecosystems. Het doel is om niet alleen nieuwe kennis te ontwikkelen, maar vooral bestaande initiatieven te verbinden, lessen uit de praktijk te delen en kansrijke aanpakken verder te brengen. Zo ontstaat handelingsperspectief voor de hele bouw- en infrasector.
Daarom wordt steeds gekeken naar het totale ecosysteem rond een materiaalstroom of productketen. Welke partijen zijn nodig? Welke afspraken moeten worden gemaakt? Welke kennis ontbreekt nog? En welke infrastructuur is minimaal nodig om een hergebruikketen daadwerkelijk werkend te krijgen?
Deze manier van werken sluit aan bij het principe van Minimum Viable Ecosystems. Het doel is om niet alleen nieuwe kennis te ontwikkelen, maar vooral bestaande initiatieven te verbinden, lessen uit de praktijk te delen en kansrijke aanpakken verder te brengen. Zo ontstaat handelingsperspectief voor de hele bouw- en infrasector.
Ambitie: Nationale Aanpak Hergebruik Bouwmaterialen
Voor verdere opschaling wordt gekeken naar de mogelijkheden voor een Nationale Aanpak Hergebruik Bouwmaterialen. Zo’n programma zou zich richten op het ontwikkelen en versterken van ketens waarin hergebruik structureel mogelijk wordt.
Daarbij wordt onderzocht of er voldoende draagvlak is, hoe de organisatie eruit zou kunnen zien en welke materiaalstromen of productketens het meest kansrijk zijn. Ook wordt gekeken hoe dit kan aansluiten op bestaande trajecten, zoals de Aanpak circulair slopen en hergebruik, het Bouwmaterialenakkoord en initiatieven rond regionale ketenontwikkeling.
Daarbij wordt onderzocht of er voldoende draagvlak is, hoe de organisatie eruit zou kunnen zien en welke materiaalstromen of productketens het meest kansrijk zijn. Ook wordt gekeken hoe dit kan aansluiten op bestaande trajecten, zoals de Aanpak circulair slopen en hergebruik, het Bouwmaterialenakkoord en initiatieven rond regionale ketenontwikkeling.
Planning en vervolg
Per actielijn is verkend welke initiatieven, onderzoeken en knelpunten al bekend zijn. De komende periode ligt de nadruk op het verbinden van partijen, het delen van kennis en het versterken van bestaande initiatieven met landelijke potentie.
Zo groeit hoogwaardig hergebruik van losse voorbeelden en koploperprojecten naar een praktijkgerichte aanpak die breder toepasbaar wordt in de bouw en infra.
Zo groeit hoogwaardig hergebruik van losse voorbeelden en koploperprojecten naar een praktijkgerichte aanpak die breder toepasbaar wordt in de bouw en infra.
Nieuws en achtergronden over het thema Hoogwaardig Hergebruik:
22 september 2026
Het Upcyclecentrum in Utrecht staat. Met een hergebruikpercentage van ruim negentig procent is het een bewijs dat circulair bouwen op grote schaal mogelijk is. Maar de waarde van dit project zit in meer dan alleen de hergebruikte houten spanten en NS-treinramen. De echte winst ligt in de CO2-besparing, de ambities van de partners en de blauwdruk die het biedt voor de rest van de stad. Het vijfde en laatste deel van een serie over de oogst van een uniek pionierstraject.
15 september 2026
Waar in de reguliere bouw materialen ‘just-in-time’ en tot op de millimeter nauwkeurig besteld worden, was het op de bouwplaats van het Upcyclecentrum een voortdurend proces van passen, meten en improviseren. Deel 4 van een serie over circulair bouwen. Over budgetbewaking onder onzekerheid en timmermannen die weer plezier kregen in hun ambacht.
8 september 2026
Het nieuwe Upcyclecentrum in Utrecht bestaat voor meer dan negentig procent uit hergebruikte materialen en het ontwerp stond daardoor niet vast. Het vergunningstraject bleek bij de bouw daarom een struikelblok. Deel 3 van een serie over de lessen die zijn geleerd bij dit circulaire bouwproject. Over het pionieren met ‘gelijkwaardigheid’ en onverwachte spoorveiligheidseisen.
1 september 2026
Bij een traditioneel bouwproject begint een architect met een wit vel papier, een programma van eisen en een vrije keuze uit duizenden nieuwe bouwmaterialen. Bij het ontwerp van het Upcyclecentrum in Utrecht bepaalden de beschikbare materialen in grote mate wat er getekend kon van een serie over de lessen die daarbij zijn geleerd. Over 'dynamisch ontwerpen', timing en het lef om de controle los te laten.
25 augustus 2026
Een gebouw ontwerpen terwijl je nog niet weet van welke materialen het gemaakt wordt en een aannemer selecteren zonder definitief ontwerp. Het Upcyclecentrum in Utrecht begon niet als een traditioneel bouwproject, maar als een zoektocht naar de praktijk van circulair bouwen. Deel 1 van een serie over de lessen die daarbij zijn geleerd. Over het ontstaan van het project en de eerste stappen.
21 augustus 2026
Hoe zorgen we ervoor dat bouwmaterialen hun waarde behouden en zo hoogwaardig mogelijk worden hergebruikt? De Werkgroep Hoogwaardig Hergebruik werkt aan praktische oplossingen voor de bouw- en sloopsector. De komende weken delen we de resultaten van verschillende actielijnen in een reeks webinars.
