Thema: Bestaande bouw

Hieronder vindt u doelen, acties en updates van de werkgroep 'Bestaande bouw'. Plus links naar relevante artikelen en documenten over dit thema.


Update: mei 2026

Bestaande gebouwen en infrastructuur vormen een belangrijke grondstoffenvoorraad. Juist in beheer en onderhoud worden dagelijks keuzes gemaakt over herstel, vervanging, renovatie, levensduurverlenging en hergebruik. Door circulariteit op die momenten concreet en toepasbaar te maken, kunnen materialen en producten langer hoogwaardig worden gebruikt en wordt onnodige sloop en verspilling voorkomen.

Binnen het Transitieteam Circulaire Bouweconomie wordt daarom gewerkt aan een praktisch handelingsperspectief voor circulair beheer en onderhoud. De focus ligt op bestaande gebouwen en infrastructuur binnen de B&U-sector en de GWW. Daarbij gaat het niet alleen om techniek of beleid, maar vooral om gedrag, samenwerking en de keuzemomenten waarop professionals verschil kunnen maken.
De centrale vraag is: wat kunnen projectleiders, assetmanagers, onderhoudspartners en opdrachtgevers morgen al anders doen in een lopend project of binnen regulier onderhoud?

Waar wordt aan gewerkt?

De belangrijkste opbrengst is het Handelingsperspectief Circulair Beheer en Onderhoud. Dit handelingsperspectief moet professionals helpen om circulariteit niet alleen als ambitie te benoemen, maar ook toe te passen in hun dagelijkse werkprocessen. Denk aan kleine, haalbare stappen die passen binnen bestaande overleggen, onderhoudsprocessen en samenwerkingen met ketenpartners.

Voorbeelden zijn het eerder bespreken van hergebruikskansen met betrokken partijen, het stellen van één circulaire vraag in een projectoverleg, het meenemen van circulariteit bij reparatie- of vervangingskeuzes, of het kort evalueren van circulaire keuzes na een onderhoudsproject. De kern is dat circulariteit niet naast het werk komt te staan, maar onderdeel wordt van de manier waarop beheer en onderhoud al georganiseerd zijn.

In de afgelopen periode zijn hiervoor praktijkinzichten opgehaald via Behavior Design-sessies, interviews, brainstorms en ketengesprekken. Daarbij is gesproken met onder meer woningcorporaties, Rijkswaterstaat, waterschappen, adviseurs, projectleiders en assetmanagers. Uit deze gesprekken kwam naar voren dat de wil om circulair te werken vaak aanwezig is, maar dat professionals behoefte hebben aan concrete, direct toepasbare handvatten.

Op basis daarvan is een eerste conceptversie opgesteld met praktijkacties, tools, prompts, checklists, mini-evaluaties en een aanpak voor praktijktesten. Die eerste versie wordt nu verder aangescherpt, zodat de inhoud beter aansluit op verschillende rollen, doelgroepen en werkpraktijken.

Acties

1. Twee sporen: B&U en GWW/infra
Omdat beheer en onderhoud in de B&U-sector anders werkt dan in de GWW en infra, wordt het handelingsperspectief verder uitgewerkt in twee sporen.

B&U-sector
Voor gebouwen, vastgoedbeheer, woningcorporaties, onderhoudspartijen en andere organisaties die werken aan beheer, onderhoud en renovatie van bestaand vastgoed.

GWW/infra
Voor assetmanagement, onderhoud en vervanging binnen infrastructuur, openbare ruimte, kunstwerken en andere GWW-opgaven. De opbouw en methodiek blijven herkenbaar, maar de voorbeelden, taal en handelingsopties worden beter afgestemd op de praktijk van beide sectoren. Zo ontstaat geen algemeen document op afstand, maar een aanpak die beter aansluit bij de vragen en keuzes die in de praktijk spelen.
2. Van praktijkvoorbeelden naar bredere toepassing
Naast het aanscherpen van het handelingsperspectief wordt gezocht naar aansprekende praktijkvoorbeelden waarin circulair onderhoud al succesvol wordt toegepast. Die voorbeelden zijn belangrijk om te laten zien waar circulariteit in beheer en onderhoud concreet kan landen: in keuzes over repareren, vervangen, hergebruiken, standaardiseren, samenwerken en leren van eerdere projecten.

Het handelingsperspectief wordt nadrukkelijk ontwikkeld als groeimodel. De eerste stap is een bruikbare set aan praktijkacties en handvatten. Daarna moet toepassing in de praktijk helpen om te leren wat werkt, welke aanpakken herhaalbaar zijn en hoe succesvolle voorbeelden breder gedeeld kunnen worden.

Zo kan circulair beheer en onderhoud groeien van losse voorbeelden en koploperprojecten naar een werkwijze die ook voor andere organisaties herkenbaar, haalbaar en toepasbaar wordt.
Planning en vervolg
Het handelingsperspectief wordt verder uitgewerkt tot een aantal praktisch bruikbare perspectieven voor verschillende doelgroepen. Daarmee wordt de inhoud behapbaar en beter toepasbaar voor de mensen die er in hun dagelijkse werk mee aan de slag moeten, zoals projectleiders, assetmanagers, onderhoudspartners en opdrachtgevers.

De komende periode ligt de nadruk op het aanscherpen van deze doelgroepgerichte uitwerkingen. Daarbij wordt gekeken welke keuzes, vragen en acties per doelgroep het meest relevant zijn, en hoe deze zo concreet mogelijk kunnen worden gemaakt. Het doel is dus niet één algemeen document op te leveren, maar een set aan herkenbare en toepasbare handvatten die aansluiten bij verschillende rollen en werkpraktijken.

Na verdere uitwerking worden deze perspectieven toegankelijk gemaakt voor bredere communicatie en toepassing in de sector. Daarbij blijft de inzet dat de opgedane kennis ook na 2026 gebruikt, gedeeld en verder verdiept kan worden door brancheorganisaties, adviseurs, netwerken, opdrachtgevers en koplopers in de praktijk.
Nieuws en achtergronden over het thema Bestaande bouw:
19 mei 2026

Transformatie rijksmonument A11 Hembrug: bestaande bouw als vertrekpunt

Een voormalige militaire werkplaats op het Hembrugterrein in Zaandam kreeg een nieuw leven als acht woon-werkplekken, zonder dat er gesloopt werd. De drie gekoppelde hallen — een wapenherstelfabriek, verfspuiterij en bankwerkerij — bleven grotendeels intact. Alleen wat noodzakelijk was, werd hersteld.
1 oktober 2025

‘Het is geen schoolproject – dit plan kan morgen worden uitgevoerd’

Ieder jaar daagt Stichting SMARTCirculair mbo-studententeams uit om het meest circulaire, CO₂-vriendelijke en innovatieve bouwontwerp van Nederland te realiseren. Dit jaar eindigde het team van het Technova College uit Ede op een indrukwekkende tweede plaats met een ontwerp voor de circulaire transformatie van een kantoorpand naar woningen. Speciale aandacht was er voor de optopping met 38 tiny houses op het dak.
10 september 2025

Het Binnengasthuis omgebouwd tot nieuwe UvA-bibliotheek

Waar ooit sloopplannen de boventoon voerden, is het monumentale Binnengasthuis in Amsterdam nu omgevormd tot de nieuwe universiteitsbibliotheek van de UvA. Na jarenlang debat en protest koos de universiteit voor renovatie in plaats van nieuwbouw.