‘De aangename conclusie is dat circulaire maatregelen vaak ook goedkoper zijn’

Om de klimaatdoelstellingen van 2050 te halen, zijn technische oplossingen in de infrastructuursector niet genoeg. Er is ook innovatie nodig op het vlak van samenwerking, contracten en financiële modellen. Daarom voert het partnerprogramma Circulaire Weg pilots uit om frisse ideeën in de praktijk te testen. Bijvoorbeeld in pilotprojecten op de snelweg A6 en bij het vernieuwen van een woonwijk in Veenendaal.

Categorie: Achtergrond

Door: redactie, 12 juni 2025

In het partnerprogramma De Circulaire Weg werken wegbeheerders, bedrijven en kennisinstellingen aan circulair en duurzaam wegbeheer. Het belonen van klimaat- en circulariteitsprestaties stimuleert opdrachtnemers tot nieuwe vormen van wegontwerpen, die zij gedurende de hele contractperiode blijven verbeteren. Hierbij is extra aandacht en beloning voor contractinnovatie en duurzaamheidsprikkels.

Het programma is onderdeel van het Nationaal Platform Duurzame Wegverharding, dat samen met overheden, bedrijven en kennisinstellingen werkt aan duurzame wegen die langdurig in topconditie blijven voor intensief gebruik.

Project A6: vijf winnende maatregelen

‘Het idee van De Circulaire Weg is dat je als aannemer zelf bepaalt hoe je invulling geeft aan circulariteits- en duurzaamheidseisen’, vertelt Remco van Duuren van programmapartner Dura Vermeer. ‘Het Design, Build, Finance & Maintain (DBFM)-contract dat we voor het beheer van de A6 gebruiken, past goed bij die filosofie. Je bent dan immers toch al verantwoordelijk voor ontwerp, bouw, onderhoud en financiering. Wil je het contract aanpassen in het kader van duurzame of circulaire maatregelen, dan kost dat relatief weinig moeite.’

Onnodige prikkels

Het doel van het pilotprogramma van De Circulaire Weg op de A6 was om te testen in hoeverre circulaire prikkels bijdragen aan verduurzaming van lopende DBFM-projecten. ‘Dat was een complexe opgave’, vertelt Jasper Flapper van RWS. ‘Maar interessant genoeg bleek uit ons onderzoek dat die prikkels eigenlijk niet nodig zijn. Veel van de maatregelen die we ontwikkelden – zoals de lagere asfalttemperatuur en het toepassen van 60% PR ZOAB – zijn niet alleen de duurzaamste optie, maar ook de goedkoopste. Dat was een aangename conclusie. Het is allemaal terug te lezen in het rapport op de RWS-website.’

Deze maatregelen zijn verwerkt in een nieuwe duurzame onderhoudsstrategie die leidt tot een besparing van 10,1 miljoen euro en 5200 ton minder CO₂-uitstoot, over de onderhoudsperiode tot 2040. ‘Het loont dus om langjarige onderhoud- en wegbeheercontracten te herzien’, stelt Jasper. ‘Goede kans dat deze maatregelen duurzamer en goedkoper te treffen zijn. Met name voor asfalt-gerelateerde maatregelen is er een gunstige businesscase.’

Top of mind

Het kan sowieso geen kwaad om circulariteit en duurzaamheid op de agenda van projectmanagementteams te blijven zetten, menen zowel Remco als Jasper. ‘Om resultaat te boeken, moet je het onderwerp levend houden’, zegt Remco. ‘Veel maatregelen moeten nog van start gaan – en de winsten en besparingen nog gerealiseerd worden. Zorg daarom dat dit top of mind is als het zover is. Wij laten met deze pilot zien dat een win-win mogelijk is. Nu is het aan andere projecten om het op te pikken.’

De lessen uit deze pilot – en die van andere projecten – worden door het programma samengevat op de website. Aan de hand van bijvoorbeeld de organisatie- of projectscope-check kun je als organisatie zien hoever je bent en welke instrumenten voor jou interessant zijn. ‘We hebben het model met het idee van bouwstenen ontwikkeld’, zegt Jasper. ‘Zo kan je als organisatie kiezen welke onderwerpen voor jou relevant zijn, en in je eigen tempo in het onderwerp groeien.’

Snelweg A6 bij Almere

Project Veenendaal: nu investeren, later oogsten

Een andere pilot van De Circulaire Weg vindt plaats in Veenendaal. Hier gaat het niet om snelwegbeheer, maar over het vernieuwen van de woonstraat Noorderkroon. De gehele straat krijgt een volledige makeover: van de weg, het groen en de riolering tot de speeltoestellen. Om hierbij ook ruimte te bieden voor circulariteit en duurzaamheid, zoeken gemeente en aannemer Ballast Nedam in de pilot nieuwe samenwerkingsvormen. Dat uit zich in een ‘as a service’-deel van de bouwteamovereenkomst, waarbij de aannemer voor een lange periode voor beheer en onderhoud van het gebied verantwoordelijk is.

Nieuwe standpunten

‘Zo werken is relatief nieuw en komt daardoor met allerlei uitdagingen’, vertelt Mark Hazeleger, projectleider bij de gemeente. ‘Je gaat op een nieuwe manier om met vraagstukken rondom eigenaarschap, contracten met andere aannemers en meldingen van bewoners. Waar bij reguliere beheers- en onderhoudscontracten de meeste zaken bij aanvang van het project al duidelijk zijn, moet je nu op veel onderwerpen een nieuw standpunt innemen. Het as-a-service-deel van deze pilot richt zich daarom duidelijk op kennisontwikkeling en het komen tot nieuwe inzichten, die we vervolgens in het ontwerptraject verankeren.’

Om die reden namen de gemeente en Ballast Nedam ruim de tijd om de bouwteamovereenkomst te sluiten. ‘Dat stelde ons in staat na te denken over wat we van elkaar verwachten en hoe je dit vervolgens het best in de overeenkomst neerzet’, aldus Joost van der Krogt, manager Duurzaamheid bij Ballast Nedam. ‘We bespraken wat de scope van de opdracht is en wat we als successen op het vlak van circulariteit en duurzaamheid beschouwen. Het is een investering in elkaar, zodat we in een later stadium niet op een probleem vastlopen dat achteraf te voorkomen was.’

Volhardend zijn

Ook bij het samenstellen van het projectteam werd de nieuwe samenwerkingsvorm meegenomen. ‘Aannemers houden van concrete afspraken en snel aan de slag gaan’, legt Joost uit. ‘Terwijl je in zo’n project veel onzekerheden hebt, omdat het over een lange samenwerking gaat. Dat vraagt om een andere mindset. Ook om onderwerpen als circulariteit en klimaatadaptatie op de juiste manier in projecten te borgen.’

Mark vult aan: ‘Dit is dus niet direct een project voor de klassieke techneut, die nog wel eens in oude vertrouwde werkwijzen vervallen. De lessen die we hier opdoen, willen we ook weer in andere projecten toe gaan passen. Zo kan ‘as a service’ zich als een olievlek verspreiden, alhoewel we in deze context misschien liever van een watervlek spreken!’

Meer weten?

De lessen uit beide pilotprojecten worden gedeeld op de website van De Circulaire Weg. Naast de inzichten en aanbevelingen uit de projecten vind je er ook praktisch bruikbare inkoopinstrumenten en andere handvatten die duurzaam wegbeheer mogelijk maken.