Garanties op hergebruik en refurbished klimaatinstallaties: sleutel tot circulair vertrouwen

Klimaatinstallaties zijn verantwoordelijk voor circa 30 tot 50% van de milieu-impact van gebouwen en worden in de praktijk vaak voortijdig vervangen, terwijl de technische levensduur nog lang niet is bereikt.

Binnen de werkgroep Circulaire Klimaatinstallaties van het Transitieteam Circulaire Bouweconomie is daarom een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid van garanties op hergebruikte en refurbished installatietechnische producten. Het onderzoek, uitgevoerd door Sweco Nederland B.V. en geschreven door Yorick Molenaar, combineert deskresearch, een juridische analyse, interviews met bestaande garantiestelsels (BouwGarant, BOVAG en Keurmerk Refurbished van Techniek Nederland), een enquête en rondetafelgesprekken met marktpartijen.

Conclusie: vertrouwen is de sleutel, twee routes bieden perspectief

Uit het onderzoek blijkt dat vertrouwen de belangrijkste randvoorwaarde is voor marktacceptatie. Garantie vervult daarin een dubbele rol: als juridische borging én als psychologische zekerheid. Grootste drempels zijn twijfel over kwaliteit en levensduur, onduidelijkheid over aansprakelijkheid en verzekerbaarheid, en een kwetsbare businesscase door lage volumes. Omdat de installatiesector vooral een zakelijke (internationale) (B2B-)markt is, biedt contractvrijheid kansen om garanties context-specifiek in te zetten, mits rollen en risico's expliciet worden vastgelegd. Nieuwe Europese regelgeving (onder andere het zogenaamde Right-to-Repair, ESPR en UPV) versterkt de relevantie van garanties verder.

Het onderzoek onderscheidt twee kansrijke routes als vervolg:

1. 1. Retourname en refurbishment door de fabrikant, waarbij producten opnieuw met garantie in de markt worden gezet. Dit model biedt duidelijke verantwoordelijkheid en schaal en sluit aan bij Europese harmonisatie.
   2. Een collectieve garantieregeling of sectorfonds, vooral ter ondersteuning van MKB-installateurs/fabrikanten door risicospreiding en lagere marktdrempels. Dit vraagt om onafhankelijk beheer en uniforme voorwaarden.

Vier aanbevelingen voor vervolgstappen

Om garanties effectief te laten bijdragen aan de circulaire transitie, zijn sectorbrede vervolgstappen nodig:

1. Ontwikkel een demarcatiekader per installatiesysteem, waarin kritieke en niet-kritieke componenten expliciet worden onderscheiden.
2. Stel uniforme minimumeisen voor kwaliteitsborging vast als basis voor garantieafgifte.
3. Borg structureel data over herkomst, gebruik en staat van installaties.
4. Verduidelijk verantwoordelijkheden: leg sectorbreed vast wanneer verantwoordelijkheid wel of niet verschuift, met duidelijk onderscheid tussen niet-invasieve handelingen en technische ingrepen.

Drie doelgroepen

1. Installateurs: een (collectieve) garantieregeling verlaagt de drempel om hergebruikte en refurbished installaties toe te passen. Prestatiecontracten bieden kansen, maar er is ook een cultuurverandering en aanpassing van bedrijfsvoering nodig.
2. Fabrikanten en leveranciers: zij hebben een duidelijke rol in kwaliteitsborging en aansprakelijkheid, vooral bij retourname en refurbishment. Refurbished kan worden opgenomen als standaardoptie in contracten.
3. Gebouwexploitanten: Nieuw is een middel om een doel te bereiken (lees betrouwbare installatie). Garanties maken prestaties, kosten en risico's voorspelbaar. Via PvE's en bestekken kunnen opdrachtgevers actief sturen op hergebruik en refurbishment.
4. Garantieconstructies zijn een belangrijke hefboom voor de circulaire transitie in de installatiesector, mits zij worden ondersteund door gestandaardiseerde kwaliteitsborging, betrouwbare data en heldere governance.

Het volledige rapport is hieronder te downloaden. ⤵️