Column Trudy Rood: Geef circulair bouwen de ruimte

Trudy Rood

De transitie naar een circulaire bouweconomie is met veel onzekerheden omgeven, en één daarvan is de ruimtelijke inpassing. Op dit moment wordt voor allerlei maatschappelijke opgaven ruimte geclaimd, zoals de woningbouw en de energietransitie. Keuzes die daarin worden gemaakt, hebben impact op de komende 50 jaar.

In ons rapport Ruimte voor circulaire economie – Verkenning van de ruimtelijke voorwaarden voor een circulaire economie laten we onder andere zien wat er bij vier toekomstbeelden (‘scenario’s’) tot 2050 aan ruimte nodig is op bedrijventerreinen voor activiteiten die circulair bouwen mogelijk maken en wat de ruimtelijke effecten van circulair bouwen zijn op de inrichting van steden en regio’s.

Denk aan bouwhubs voor de op- en overslag van materialen en prefab-fabrieken met ruimte om bouwelementen te laten uitharden. In alle scenario’s is er minimaal evenveel ruimte nodig voor bouwactiviteiten als nu, en in sommige gevallen zelfs veel meer.

Daarnaast is er transport van de vaak zware circulaire bouwmaterialen en -elementen nodig. Omdat vervoer ook verduurzaamd wordt, zal het belang van spoor- en waterwegen toenemen. De bouwhubs en prefab-fabrieken zouden daarom bij multimodale transportknooppunten gelegen moeten zijn.

In alle scenario’s zijn er gebieden die van strategisch belang zijn om de transitie naar een circulaire bouw soepel te laten verlopen. Evident is dat er een groeiende behoefte zal zijn aan bedrijventerreinen voor recycling en (bio)grondstofverwerking, evenals binnenstedelijke locaties voor reparatie en deeleconomie. Maar het is niet vanzelfsprekend dat deze locaties in de toekomst beschikbaar zijn.

Om te zorgen dat er voldoende geschikte ruimte is en blijft, moeten in de komende jaren een aantal keuzes worden gemaakt. Zo wijst PBL in het rapport op:

• Waak voor onomkeerbare keuzes bij multimodaal ontsloten bedrijventerreinen met een hoge milieucategorie;
• Wees zuinig op aan water gelegen bedrijventerreinen met milieuruimte;
• Geef circulaire bouweconomie een plek in de toekomstontwikkeling van haven- en industriegebieden;
• Wees voorzichtig met transformatie van bedrijventerreinen in stadsranden;
• Behoud en plan bedrijfslocaties bij ov, winkelcentra en in woonwijken voor reparatie, delen, hergebruik en recycling;
• Agendeer de planning, benutting en keuzes rond infrastructuurnetwerken voor circulaire bouw.

Om circulair bouwen in de toekomst mogelijk te maken moet er dus nú nagedacht worden over de ruimte die daarvoor nodig is. Besluiteloosheid belemmert de transitie naar een volledige circulaire bouw economie.

Meer informatie:  https://www.pbl.nl/nieuws/2023/ruimtevraag-circulaire-economie-vergt-anticipatie