Thema: Narrow the loop
De werkgroep 'Vraag anders, bouw beter’ werkt aan het thema Narrow the loop. De ‘why’, ‘how’ en ‘what’ lees je hieronder.
Update: december 2025
Wat wil de werkgroep ‘vraag anders, bouw beter’ bereiken?
De werkgroep richt zich op het stimuleren van de toepassing van de drie R-strategieën refuse, rethink, reduce in de bouwsector. Onze visie is dat door op het juiste moment de juiste vragen te stellen, we soms bouw of delen daarvan kunnen voorkomen. Doordat iets niet (meer) nodig is, of de behoefte op een andere manier kan worden ingevuld. En dat we daarmee een flinke circulaire winst kunnen boeken in materialen, CO2 én euro’s.
Van alleen ‘projecten circulairder maken’ naar ‘is het echt nodig?’
De vraag of iets echt nodig is, wordt vaak niet gesteld. Inspanningen worden in het algemeen gericht op het meer circulair maken van een gekozen oplossing, in plaats van dat we goed nadenken over hoe we op een circulaire manier de behoefte van de gebruiker kunnen invullen.
Stimuleren van aandacht voor refuse, reduce, rethink in bouwprocessen
Met andere woorden: de circulaire strategieën van ‘Narrow the loop’ (refuse, reduce, rethink) worden in onze ogen onvoldoende ingezet om de behoeften van gebruikers (zoals woonruimte of mobiliteit) te vervullen. Dat geldt voor alle fasen van een project, maar specifiek voor de vroege fasen, waar de grootste circulaire winst is te boeken.
De juiste vraag of afweging op het juiste moment
We willen bereiken dat op de juiste momenten in het proces (met name ook in de vroege fasen) de juiste strategische afwegingen worden gemaakt. Waarbij we nadrukkelijk vragen stellen als: Is het echt nodig? Kan het op een andere manier? Kunnen we functies combineren, anders invullen?
Aanpak: goede voorbeelden en afweegkader bieden handvatten
We verzamelen en ontsluiten voorbeelden waar ‘narrow the loop’ denken succesvol is toegepast. Zowel in projecten als in het borgen ervan in werk- en besluitvormingsprocessen. Die voorbeelden delen we om te inspireren en activeren. De lessen daaruit verwerken we in een afweegkader dat concrete handvatten biedt. Zo willen we meer bewustzijn creëren en ander gedrag stimuleren. Dit geldt voor alle betrokken partijen in de keten, zowel opdrachtgevers, opdrachtnemers als kennisinstellingen (inclusief onderwijs).
Daarnaast geven we advies over:
a. het gebruik en borging van het afwegingskader.
b. het wegnemen van generieke belemmeringen die projectoverstijgend zijn.
Heb je mooie voorbeelden waar ‘narrow the loop’ strategieën succesvol zijn toegepast in een project, of in processen zijn geborgd? Of zie je mooie kansen, maar lukt het niet die te verzilveren?
Laat het ons weten, we gaan graag met je in gesprek.

Stand van zaken – (tussen)resultaten
- Voorzitter van de werkgroep Laetitia Nossek licht in het artikel ‘Tegen de stroom in zwemmen’ toe waar we aan werken – en waarom we denken dat dit een groot verschil gaat maken.
- Werkgroeplid Bert Krikke geeft zijn visie op narrow the loop in het artikel Bouwen, bouwen, bouwen?.
- Tijdens de brede bijeenkomst van het transitieteam op 30 oktober jl heeft Wilma Kempinga, ook wel ‘mevrouw Meijer’ ons meegenomen in haar visie en aanpak om scholen niet te slopen, maar te renoveren. Veel herkenning onder de aanwezigen, en ook veel kansen om de inzichten naar ieders werkgebied door te vertalen.
- De werkgroep heeft een groot aantal inspirerende voorbeelden opgehaald. Uit de hele bouwsector, bij verschillende partijen, en in verschillende stadia van projecten. Een aantal daarvan zijn/worden in artikelen uitgewerkt, waarmee we laten zien dat er al veel kan, en hoe mensen dat hebben gerealiseerd. Maar ook wat de uitdagingen zijn, en waarom het vaak nog geen gemeengoed is. Daarmee willen we inspireren en activeren.
➡️ Viaduct of rotonde: Steven Mookhoek vertelt aan de hand van een concrete casus hoe provincie Zeeland afwegingen rondom ‘beleidsrijke’ vervangingsvraagstukken maakt en wat zij daarvan leren.
➡️ Corporaties: Gerrrolt Ooijman van Wonion legt uit waarom hij bij corporaties meer aandacht wil voor ‘Rethink’ – en het ter discussie stellen van oude methoden en gewoonten. En wat dat voor circulaire winst kan opleveren.
➡️ 'De grootste klapper maak je door hergebruik van het bestaande gebouw' Als je met liefde kijkt naar wat er is kom je tot andere conclusies … over de winst van het renoveren i.p.v. slopen en nieuwbouwen van scholen.
Nieuws en achtergronden over het thema Narrow the Loop:







