Opeenvolgende kabinetten hebben de ambitie om 100.000 woningen per jaar te bouwen. De nadruk ligt daarbij op snelheid en betaalbaarheid. De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) constateert in zijn advies ‘Bouwen met toekomst’ dat de aandacht voor duurzaamheid van woningen daarbij op de achtergrond raakt.
Een snelle omslag naar duurzaam bouwen is echter nodig om te voldoen aan de regels en normen die de EU vanaf 2030 gaat stellen in het kader van het klimaatbeleid. De tijd dringt dus. Als er in Nederland te lang woningen gebouwd blijven worden met conventionele materialen, bestaat de kans dat ons land in een nieuwe bouwcrisis terechtkomt, aldus de RLi.
De Rli roept in zijn advies het komende kabinet op een omslag te stimuleren naar duurzaam materiaalgebruik, zodat snel en betaalbaar bouwen ook in de nabije toekomst mogelijk is.
Voor de benodigde omslag naar het gebruik van duurzame materialen in de woningbouw onderscheidt de RLi vijf duurzaamheidsstrategieën:
Vijf verduurzamingsstrategieën
De omslag naar het bouwen van woningen met duurzame bouwmaterialen is onvermijdelijk omdat beleggers en investeerders daar in toenemende mate om vragen. Bovendien heeft Nederland in Europees verband afgesproken om vanaf 2030 grenzen te stellen aan de CO₂-uitstoot van nieuw te bouwen woningen. EU-lidstaten moeten hiervoor een routekaart opstellen met grens- en streefwaarden voor CO₂-uitstoot tijdens de hele levensduur van woningen.
De ambitie is om de uitstoot in 2050 naar nul te hebben teruggedrongen. Het is van belang dat de bouwketen snel leert om met duurzame materialen te bouwen, zodat voldaan kan worden aan de grens- en streefwaarden die in de tijd steeds minder speelruimte zullen bieden, en waarmee een bouwcrisis na 2030 kan worden voorkomen.
Ondanks hoopvolle ontwikkelingen wachten veel partijen nog op meer sturing van de overheid. Hierdoor ontbreekt het aan voldoende vraag naar duurzame bouwmaterialen, waardoor de productie ervan niet kan profiteren van opschalingsvoordelen die nu nog voorbehouden zijn aan conventionele bouwmaterialen, aldus de RLi. Ook ondervinden duurzame materialen en strategieën als hergebruik en installatiearm bouwen, nog veel nadelen van bestaande regels en procedures, die de overheid moet actualiseren.
Om de hele bouwketen in beweging te krijgen, bepleit de raad dat de rijksoverheid richting geeft. Het Rijk moet met een combinatie van normeren en beprijzen de vraag stimuleren naar woningen van duurzame materialen. Normeren, door met een voldoende ambitieuze routekaart te sturen op verlaging van de klimaatimpact van de woningbouw. Aanvullend daarop, als extra stimulans en om een level playing field te creëren, adviseert de raad het Rijk een heffing in te voeren op woningen, die niet voldoen aan de in de routekaart opgenomen streefwaarden.
De omslag naar bouwen met duurzame materialen, die hand in hand gaat met mogelijkheden voor fabrieksmatige woningbouw, leidt bovendien tot allerlei positieve ‘bijvangst’, zoals vermindering van geopolitieke afhankelijkheden, perspectief voor de landbouw, hogere arbeidsproductiviteit en betere arbeidsomstandigheden op de bouwplaats.
